Rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi na uchwałę w sprawie wojewódzkiego programu ochrony powietrza

Dnia 25 sierpnia 2025 r. na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji[1] pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska. Projekt ustawy zakłada dodanie m. in. art. 96b, który wprowadza katalog (o charakterze otwartym) podmiotów legitymowanych do wniesienia skargi na uchwałę sejmiku wojewódzkiego w sprawie wojewódzkiego programu ochrony powietrza, aktualizacji tego programu oraz uchwałę w sprawie planu działań krótkoterminowych.

Program ochrony powietrza to akt prawa miejscowego wydawany przez sejmik województwa, w którym zawiera się najważniejsze informacje o poziomie zanieczyszczeń powietrza w województwie, z wyszczególnieniem danych dot. aglomeracji, miast i pozostałych obszarach województwa, a także wskazuje się źródła powstawania zanieczyszczeń i określa działania naprawcze mające służyć ograniczaniu tych zanieczyszczeń. Plan działań krótkoterminowych obejmuje natomiast planowane działania, które mogą zostać podjęte w przypadku pojawienia się ryzyka przekroczenia poziomów alarmowych zanieczyszczenia powietrza.

Powodem, dla którego proponuje się dodanie do Prawa ochrony środowiska przepisu określającego krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, jest skarga Komisji Europejskiej z dnia 18 czerwca 2025 r., skierowana przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zdaniem Komisji Europejskiej, interpretacja pojęcia „interesu prawnego” (którego posiadanie konstytuuje legitymację skargową) stosowana przez polskie sądy administracyjne jest zbyt restrykcyjna, co niejednokrotnie już spowodowało odrzucenie skargi na uchwałę w sprawie programu ochrony powietrza, wniesionej przez mieszkańców obszarów objętych programem lub organizację ekologiczną[2].

Zgodnie z linią orzeczniczą NSA, wypracowaną na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów, uprawnienie do wniesienia skargi na ww. uchwały przysługuje jedynie organom administracji będącym adresatami obowiązków wynikających z tych uchwał. Uznaje się, iż uchwały sejmików związane z programami ochrony powietrza, które z założenia nie są skierowane bezpośrednio do mieszkańców, przedsiębiorców ani organizacji ekologicznych, nie naruszają ich interesu prawnego, wobec czego ww. grupy podmiotów nie posiadają legitymacji do wniesienia skargi do sądu[3].

W wyniku wprowadzenia projektowanych zmian osoby fizyczne posiadające miejsce zamieszkania na obszarze obowiązywania programu, jednostki organizacyjne prowadzące działalność gospodarczą na obszarze objętym programem oraz organizacje ekologiczne uzyskają prawo do wnoszenia skarg na uchwały związane z programami ochrony powietrza.

[1] https://legislacja.gov.pl/

[2] Uzasadnienie do projektu ustawy dostępne pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12401350/katalog/13151464#13151464

[3] Zob. m. in. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1510/22