Przewóz odpadów z tzw. zielonej listy na podstawie papierowego załącznika VII do końca 2026 roku

W ślad za poprzednimi artykułami przypominamy, że z dniem 21 maja 2026 r. wejdzie w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 (dalej: „rozporządzenie (UE) 2024/1157”).

Rozporządzenie przewiduje, iż nowopowstały system DIWASS (Digital Waste Shipment System) funkcjonować będzie jako obowiązkowy kanał elektronicznej wymiany informacji i dokumentów dla przemieszczania odpadów wewnątrz UE. W praktyce oznacza to odejście od dotychczasowego wyłącznie papierowego obiegu dokumentów. Więcej informacji o systemie DIWASS zostało zawarte w naszym artykule.

Jednakże, dla przemieszczania odpadów z tzw. zielonej listy na podstawie załącznika nr VII, w ramach uzgodnienia organów krajowych i Komisji Europejskiej wprowadzono okres przejściowy do dnia 31 grudnia 2026 r., w którym załącznik nr VII będzie mógł zostać sporządzony w formie papierowej, co opisaliśmy poniżej.

Papierowy załącznik nr VII do końca roku

Z założenia, w systemie DIWASS od 21 maja 2026 r. miał być sporządzany i przesyłany również załącznik nr VII służący do międzynarodowego przemieszczania odpadów z tzw. zielonej listy– odpadówprzeznaczonych do odzysku i niewymagających procedury uprzedniego zgłoszenia i zgodyna podstawie treści art. 18 rozporządzenia(UE) 2024/1157. Dotychczas, na podstawie uchylonego rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, dokument ten miał charakter czysto towarzyszący transportowi i nie podlegał przekazywaniu do organów właściwych, w tym za pomocą środków elektronicznych.

Jednak, na a poziomie unijnym i krajowym postanowiono o wdrożeniu okresu przejściowego od 21 maja do 31 grudnia 2026 r., dopuszczającego stosowanie załącznika VII w formie papierowej – bez wykorzystania systemu DIWASS. Ma to na celu ograniczenie ryzyka organizacyjnego w transporcie odpadów z zielonej listy, w związku z wdrożeniem systemu DIWASS. W okresie przejściowym również może być stosowany załącznik VII w systemie DIWASS (w zależności od woli stron umowy o odzysk tych odpadów).

Przyjęte rozwiązanie przejściowe ma istotne znaczenie dla zapewnienia ciągłości legalnych przemieszczeń odpadów z zielonej listy w pierwszych miesiącach obowiązywania nowego rozporządzenia. Od dnia 1 stycznia 2027 r. stosowanie załącznika nr VII w systemie DIWASS w procedurze art. 18 rozporządzenia (UE) 2024/1157 należy uznać za standard bezwzględnie obowiązujący.

Podkreślenia wymaga, że odroczenie dotyczy wyłącznie procedury z art. 18 rozporządzenia (UE) 2024/1157, tj. przemieszczeń dokumentowanych załącznikiem VII. Odroczenie nie obejmuje natomiast procedur notyfikacyjnych (uprzedniego zgłoszenia i zgody), które od dnia 21 maja 2026 r. muszą być realizowane w pełni elektronicznie za pośrednictwem DIWASS, bez jakichkolwiek odstępstw.

Wprowadzenie okresu przejściowego

Podczas posiedzenia Grupy Ekspertów ds. Odpadów w dniu 27 marca 2026 r. Komisja Europejska, reagując na sygnalizowane przez państwa członkowskie oraz interesariuszy rynku trudności techniczne i organizacyjne, zaproponowała rozwiązanie przejściowe w zakresie stosowania obowiązku elektronicznego sporządzania załącznika VII.

Zgodnie z przedstawionymi ustaleniami, do dnia 31 grudnia 2026 r. dopuszczalne ma być stosowanie dokumentacji sporządzanej w formie papierowej, przy jednoczesnym zachowaniu wymogów materialnych nowego rozporządzenia, w szczególności co do treści dokumentu oraz odpowiedzialności stron przemieszczenia. Komisja wskazała, że rozwiązanie to ma charakter tymczasowy i nie modyfikuje samego obowiązku cyfryzacji, lecz jedynie jego egzekwowanie w początkowym okresie stosowania rozporządzenia.

Wymogi dla stosowania papierowego załącznika nr VII według GIOŚ

Ustalenia zaprezentowane przez Komisję Europejską znalazły bezpośrednie odzwierciedlenie w stanowisku Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. W komunikacie opublikowanym w kwietniu 2026 r. GIOŚ wskazał, że:

1. w okresie przejściowym, tj. od 21 maja do 31 grudnia 2026 r. organy właściwe będą akceptowały załączniki VII sporządzane w formie papierowej – wedle nowego wzoru załącznika VII, określonego w rozporządzeniu (UE) 2024/1157,
2. ponadto, zgodnie z art. 18 ust. 10 rozporządzenia (UE) 2024/1157 konieczne pozostaje zawarcie umowy pomiędzy organizatorem przemieszczenia a odbiorcą odpadów, odpowiadającej nowym wymogom art. 18.

Zgodnie z informacjami zawartymi na stronie GIOŚ brak wprowadzenia dokumentów do systemu DIWASS nie będzie sam w sobie kwalifikowany jako naruszenie przepisów o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, o ile dokumentacja papierowa towarzyszy transportowi.

Istotne jest również, że GIOŚ poinformował o powyższym stanowisku służby i organy kontrolne, zaangażowane w nadzór nad transgranicznym przemieszczaniem odpadów.

Charakter prawny wprowadzonego okresu przejściowego

Co podkreślił GIOŚ, okres przejściowy nie ma umocowania normatywnego w samym tekście rozporządzenia i stanowi rozwiązanie pragmatyczne, oparte na uzgodnieniach interpretacyjnych – stanowisku Komisji Europejskiej i organów krajowych, a nie na jednoznacznym przepisie prawa unijnego.

 Pomimo takiego charakteru okresu przejściowego, ryzyko stosowania tego rozwiązania przez przedsiębiorców należy ocenić jako niskie – z uwagi na szerokie porozumienie właściwych organów na szczeblu europejskim, zatwierdzone i wdrożone w Polsce przez GIOŚ oraz organy kontrolne.

Przedsiębiorcy powinni traktować okres przejściowy jako instrument faktyczny, a nie trwałe wyłączenie obowiązku cyfryzacji, oraz dążyć do pełnego wdrożenia systemu DIWASS nie później niż do końca 2026 r.