Gmina wspiera inwestycję

Realizacja na terenie gminy inwestycji w postaci biogazowni przynosi wspólnocie samorządowej wiele korzyści. Warto zatem przypomnieć o istnieniu pewnych zachęt natury finansowej, które gmina możne potencjalnym inwestorom zaoferować. Instrumenty, którymi w omawianym zakresie dysponuje gmina, sprowadzają się do możliwości objęcia gruntów, budynków i budowli wykorzystywanych do realizacji przedsięwzięć w zakresie wytwarzania biogazu preferencjami w podatku od nieruchomości. Tę problematykę uregulowano przede wszystkim w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: u.p.o.l.).

Można wprowadzić zwolnienie

 W tym zakresie należy przede wszystkim zwrócić uwagę na wynikające z art. 7 ust. 3 u.p.o.l. uprawnienie rady gminy do ustanawiania zwolnień przedmiotowych innych niż przewidziane w ustawie. Wynika z powyższego, że radzie gminy przysługuje kompetencja do wyłączenia w drodze uchwały z przedmiotu podatku pewnej kategorii sytuacji faktycznych lub prawnych. Zwolnienie z podatku od nieruchomości nie może mieć charakteru generalnego (tzn. gmina nie może zrezygnować z pobierania podatku w ogóle). Nie jest również możliwe wprowadzenie zwolnienia, które obejmowałoby określone grupy podmiotów (podatników).

Nie jest więc dopuszczalne ustanowienie zwolnienia obejmującego przedsiębiorców prowadzących biogazownie, byłoby to bowiem zwolnienie podmiotowe. Należy w tym zakresie przyjąć konstrukcję odpowiadającą wymogom określonym w art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Zwolnienie musi zatem mieć znamiona zwolnienia przedmiotowego – musi dotyczyć konkretnej kategorii przedmiotów podlegających opodatkowaniu (gruntów, budynków, budowli). Przyjmuje się, że dalsze sprecyzowanie podlegającego zwolnieniu przedmiotu przez wskazanie określonych jego cech, np. wskazanie jakim celom służy, nie zmienia jego zasadniczego (przedmiotowego) charakteru. Z tego punktu widzenia za właściwe należałoby uznać np. zwolnienie gruntów zajętych na prowadzenie biogazowni. Do takiej konstrukcji organy sprawujące nadzór nad działalnością prawodawczą samorządu nie powinny mieć zastrzeżeń.

Napięte budżety jednostek samorządu terytorialnego mogą jednak nie pozwalać im na radykalne działania na polu podatków lokalnych i ograniczenie dochodów fiskalnych przez szerokie wprowadzanie zwolnień przedmiotowych. Niestety, ustawodawca nie przewidział możliwości wprowadzenia zwolnień „częściowych”. W doktrynie prawa wskazuje się zresztą, że takie zwolnienia częściowe (obniżki stawek, odliczenia od podstawy opodatkowania, zniżki podatku, itp.) nie mieszczą się w kategorii zwolnień przedmiotowych (są jakościowo innymi instytucjami). Należy je utożsamiać z ulgami podatkowymi, a tych rady gmin nie są władne ustanawiać.

 Można ustanowić niższą stawkę

Trzeba jednak zwrócić uwagę, iż w pewnym zakresie osiągnięcie efektu zwolnienia częściowego jest możliwe. Wymaga to jednak od gminnych legislatorów precyzyjnego formułowania postanowień w uchwałach dotyczących określenia stawek podatku od nieruchomości. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości to, że rady gmin uprawnione są do określenia stawek podatku. Stawki te nie mogą jedynie przekroczyć wskazanych w ustawie dla poszczególnych przedmiotów opodatkowania (i waloryzowanych corocznie wedle zasad przewidzianych w art. 20 u.p.o.l.) progów. Podobnie nie budzi już obecnie wątpliwości to, że rada gminy może różnicować wysokość stawek dla poszczególnych przedmiotów opodatkowania. W u.p.o.l. wskazano przesłanki jakimi należy się w tym zakresie kierować (art. 5 ust. 2-4 u.p.o.l.). Są one następujące.

W przypadku gruntów uwzględnia się w szczególności lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania gruntu. Podobne kryteria modelowania wysokości stawek wskazano dla budynków. Są to lokalizacja, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. Dla kwestii kreowania zachęt dla przedsiębiorców szczególnie istotne jest ustawowe kryterium różnicowania stawek dla budowli oraz budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – jest nim rodzaj prowadzonej działalności.

Sformułowania użyte w ustawie („w szczególności”) sugerują, że wymienione przyczyny ustanawiania różnych stawek podatku dla różnych rodzajów przedmiotów opodatkowania są jedynie przykładowe. Ale i te przyczyny, które w ustawie wskazano w interesującym nas zakresie dają znaczne pole manewru. Rada gminy może zatem - przykładowo - określić stawkę podatku dla gruntów zajętych na prowadzenie działalności w zakresie wytwarzania biogazu na poziomie 0,40 zł od 1 m² powierzchni. Jest przy tym ważne, aby w uchwale wskazano konkretną wysokość stawki. Błędny byłby zapis przewidujący obniżenie stawki podatku o wartość określoną kwotowo lub procentowo. Niechybnie uchwała rady gminy zawierająca taki zapis zostałaby zakwestionowana przez regionalną izbę obrachunkową jako wprowadzająca ulgę podatkową.

Pomoc publiczna

Wprowadzanie przedstawionych zachęt dla inwestorów musi odbywać się zgodnie z przepisami dotyczącymi udzielania pomocy publicznej. W przypadku zwolnień z podatku od nieruchomości istnieje w tym zakresie kilka możliwości. Ze względu na ramy niniejszego artykułu będą one jedynie wskazane, bez szerszego ich omawiania. Przede wszystkim, zwolnienia mogą być wprowadzane z uwzględnieniem warunków określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 2008 r. w sprawie warunków udzielania zwolnień od podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych, stanowiących regionalną pomoc inwestycyjną[2]. Droga ta jest najmniej wymagająca. Uchwałę podejmuje się według typowej procedury, z zastrzeżeniem że podjętą uchwałę należy przesłać w terminie 30 dni od dnia jej wejścia w życie do UOKiK (w celach ewidencyjnych). Z tej możliwości w praktyce korzysta się najczęściej. Rzadziej gminy udzielają pomocy (przez ustanowienie zwolnień) w ramach tzw. wyłączeń grupowych. Pomoc ta ma dość wąski zakres, określony w kilku rozporządzeniach Rady Ministrów, a nadto jej zakres pokrywa się z zakresem pomocy regionalnej, udzielanej w mniej sformalizowanym trybie.

Uchwała rady gminy wprowadzająca zwolnienie podatkowe może również stanowić program pomocowy sformułowany z zachowaniem zasad udzielania pomocy de minimis[3]. Z pomocy de minimis mogą korzystać jedynie podatnicy, którzy spełniają warunki określone w prawie wspólnotowym[4].

Uchwała rady gminy, która nie spełnia warunków określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu z 5 sierpnia 2008 r.– i jednocześnie nie jest przyznawana w ramach pomocy de minimis albo udzielanej w ramach wyłączeń grupowych – podlega notyfikacji Komisji Europejskiej.

Różnicowanie stawek w podatku od nieruchomości dla inwestora-przedsiębiorcy może również stanowić pomoc publiczną. Tego rodzaju pomoc udzielana jest jako pomoc de minimis.

Zobacz cały artykuł